ALMELO – Het Openbaar Ministerie heeft dinsdag gevangenisstraffen van vier en drie jaar geëist tegen een 68-jarige man en een 68-jarige vrouw uit Enschede. Het tweetal wordt ervan verdacht tussen 2010 en 2023 ruim 3,4 miljoen euro te hebben witgewassen. Volgens justitie gebruikten de verdachten onder meer kostbare schilderijen, vastgoed en tientallen bankrekeningen, terwijl zij op papier geen officieel inkomen hadden.
Schilderijen van bekende kunstenaars
Een opvallend onderdeel van de zaak is de betrokkenheid van negen waardevolle kunstobjecten. De verdachten boden deze aan bij een galeriehouder in Denemarken. Het gaat onder meer om schilderijen van bekende kunstenaars als Karel Appel, Lucebert en Corneille.
De gezamenlijke geschatte waarde van de kunstwerken bedraagt bijna 1,4 miljoen euro. Volgens het Openbaar Ministerie is niet gebleken dat de verdachten over legale financiële middelen beschikten waarmee zij deze kunstwerken konden aanschaffen. De schilderijen zijn inmiddels in beslag genomen. Dat geldt ook voor vastgoed dat volgens justitie met onverklaarbaar vermogen werd aangeschaft.
Drie panden gekocht zonder hypotheek
Uit het financiële onderzoek blijkt volgens het OM dat de twee verdachten in de onderzochte periode drie panden in de binnenstad van Utrecht kochten, zonder daarvoor een hypotheek af te sluiten.
Daarnaast werden aanzienlijke geldbedragen overgemaakt naar de bankrekeningen van hun twee dochters. Ook gaven de verdachten volgens justitie grote bedragen uit aan reizen, hotels, dure voertuigen, restaurants, kleding, sieraden en elektronica. Opvallend is dat het tweetal volgens de beschikbare gegevens geen officieel inkomen had waarmee deze uitgaven konden worden verklaard. De man en vrouw waren gedurende de onderzochte periode fiscale partners en stonden op hetzelfde adres in Enschede ingeschreven.
Geld uitgegeven in 47 landen
Volgens het Openbaar Ministerie maakten de verdachten gebruik van meer dan dertig bankrekeningen en creditcards. Met deze betaalmiddelen werden wereldwijd aankopen gedaan. De officier van justitie noemde tijdens de rechtszaak onder meer uitgaven in Berlijn, New York, Parijs, Londen, Barcelona, Panama en Paramaribo. In totaal werd volgens justitie in 47 landen geld uitgegeven.
De omvang en internationale spreiding van de financiële transacties spelen een belangrijke rol in het bewijs dat het OM tegen de verdachten heeft verzameld. De Belastingdienst beschikte volgens justitie niet over inkomens- of vermogensgegevens die de uitgaven konden verklaren. De verdachten hebben zelf geen verklaring willen afleggen over de herkomst van het geld.
Eerdere veroordelingen voor drugsdelicten
De 68-jarige man is in de jaren negentig al veroordeeld voor meerdere strafbare feiten die verband hielden met de Opiumwet. Het Openbaar Ministerie heeft niet bekendgemaakt uit welk specifiek misdrijf de ruim 3,4 miljoen euro in deze zaak afkomstig zou zijn. Volgens justitie wijzen de financiële omstandigheden, het ontbreken van aantoonbare legale inkomsten en de omvang van de uitgaven erop dat het vermogen een criminele herkomst heeft. Of de rechtbank die conclusie overneemt, moet nog blijken.
Hoe werkt witwassen via kunst?
Kostbare kunstwerken kunnen aantrekkelijk zijn voor criminelen die de herkomst van geld willen verhullen. Schilderijen kunnen grote bedragen vertegenwoordigen, terwijl de waarde afhankelijk is van onder meer de kunstenaar, herkomst, staat en vraag op de kunstmarkt. Bij misbruik van kunsthandel kunnen illegale geldstromen worden gekoppeld aan de aankoop of verkoop van waardevolle objecten. Daardoor kan het lastiger worden om vast te stellen waar het geld oorspronkelijk vandaan komt.
De kunsthandel valt daarom onder regels die bedoeld zijn om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. Handelaren moeten onder bepaalde omstandigheden onderzoek doen naar hun klanten en ongebruikelijke transacties melden. In de zaak tegen het tweetal uit Enschede is nog niet door een rechter vastgesteld dat de aangeboden schilderijen daadwerkelijk zijn gebruikt om crimineel geld wit te wassen. Dat maakt onderdeel uit van de verdenking van het Openbaar Ministerie.
OM wil ook ruim 2,8 miljoen euro terugzien
Naast de gevangenisstraffen wil het Openbaar Ministerie dat de twee verdachten gezamenlijk ruim 2,8 miljoen euro aan de staat terugbetalen.
Het OM stelt dat het tweetal gedurende een lange periode grote bedragen heeft uitgegeven zonder dat daarvoor een legale verklaring bestaat. Tegen de man is vier jaar gevangenisstraf geëist. Voor de vrouw vindt justitie een celstraf van drie jaar passend. De rechtbank in Almelo moet nog uitspraak doen. Tot die tijd geldt dat de verdachten niet schuldig zijn bevonden aan de feiten waarvoor zij terechtstaan.
Meer over witwassen
Witwassen is het verhullen van de criminele herkomst van geld of andere bezittingen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren via vastgoed, ondernemingen, kostbare goederen of ingewikkelde financiële transacties. In onze Misdaadgids Witwassen lees je hoe crimineel vermogen wordt verhuld, welke methoden worden gebruikt en hoe politie, FIOD en justitie onderzoek doen naar verdachte geldstromen.